تبلیغات
آن روی سكه - سحر و جادو چیست ؟ ایا واقعیت دارد؟
آن روی سكه
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM
سحر از علومی است كه همانند بسیاری دیگر از علوم بشری نمی توان به صورت دقیق تاریخ پیدایش و نحوه شكل گیری آن را روشن ساخت. این مقدار مسلم است كه جزء علوم كهن است و تا حافظه تاریخ یاری می‌كند وجود سحر قابل پیگیری است. اما سحر چیست؟
.......سحر از علومی است كه همانند بسیاری دیگر از علوم بشری نمی توان به صورت دقیق تاریخ پیدایش و نحوه شكل گیری آن را روشن ساخت. این مقدار مسلم است كه جزء علوم كهن است و تا حافظه تاریخ یاری می‌كند وجود سحر قابل پیگیری است. اما سحر چیست؟
در لغت معانی مختلفی برای واژه عربی «سحر» كه معادل فارسی آن «جادو» می‌باشد، بیان كرده‌اند قابوس المحیط سحر را به هر چیزی كه منشا و سبب آن دقیق و ظریف باشد معنا كرده است. نهایه ابن اثیر سحر را به معنی «هر چیزی كه حقیقت اشیاء را دگرگون نشان دهد» گرفته است. صحاح اللغة سحر را به خدعه و نیرنگ و چیزهای باطل تفسیر كرده است. و سرانجام المجمل ابن فارس آن را به چیزی كه «حق را باطل نشان دهد» تعبیر آورده است.[1]
معانی فوق جز توضیح واژه سحر در شناخت واقعیت این پدیده مرموز عالم خلقت كمك چندانی به ما نمی كند. از این رو لازم است به تبیین اقسام و مصادیق آن بپردازیم:
سحر در یك تقسیم به دو بخش سحر كلمات و سحر عمل تقسیم می‌شود. مقصود از سحر كلمات استفاده از حروف و كلمات برای بوجود آوردن حالت عجیب و یا ایجاد مریضی و یا بهبود مرض در یك شخص می‌باشد كه خود به دو صورت شفاهی (خواندن كلمات) و كتبی (نوشتن كلمات) واقع می‌شود. گونه دوم یا سحر عمل استفاده از اعمال خاصی است كه باعث پدید آمدن پدیده سحر می‌گردد و اقسام مختلف دارد.
عمل سحر در هر دو شكل خود در اصل مبتنی بر استفاده از نیرو و اسبابی است كه معمولا از دید انسان های معمولی پوشیده است. به همین دلیل اطلاع بشر، علی رغم دیر پا بودن این پدیده از آن اندك مانده است. اما از تحقیق در احوال ساحران كه در گذشته وجود داشته اند. و برخی گفته های خود ساحران علل و اسبابی كه تا كنون بر بشر كشف شده است و نیز از تجزیه و تحلیل پدیده هایی كه در گذشته از مصادیق سحر به حساب آمده است. علل و عوامل زیر به دست آمده است:
1. شاخه‌ای از آنچه در گذشته سحر خوانده می‌شد در واقع معلول عوامل تلقینی بود كه امروز قدرت آن بر بشر مكشوف شده است. به عنوان مثال خوابهای مصنوعی، هیپنوتیزم، تله پاتی، مانیه تیزم .... در این دسته قرار می‌گیرند. اینها زیركیهای روان شناختی است كه بشر با كشف رموز آن، خاصیت رمز گونگی را از آن گرفته و به یك علم آموختنی و كاملا طبیعی تبدیل كرده است.
2. گونه ای از آنچه سحر خوانده می‌شده و البته بیشتر در لسان روایات به آن اطلاق سحر شده است، امروز در مقوله سخن چینی و نمامی می‌گنجد كه با چرب زبانی، قلوبی را به هم نزدیك و یا از هم دور می‌سازد.[2]
3. نوع دیگر از آنچه در گذشته سحر خوانده می‌شد، امروز در مجموعه استفاده از خواص فیزیكی و یا شیمیایی مواد جا می‌گیرد. این نوع در واقع همان علوم طبیعی است كه عجایب آن امروز بر كسی پوشیده نیست. البته در گذشته همگان بر این رموز آگاه نبودند، اما بودند كسانی كه برخی از این خواص را می‌دانستند و از آن استفاده می‌كردند در نتیجه در نظر دیگران یك نوع سحر به نظر می‌رسید مثلا در داستان حضرت موسی گفته شده كه ساحران در درون طنابهای خود موادی جاسازی كرده بودند كه در مقابل آفتاب منبسط می‌شد و حالت جاندار بودن را به نمایش می‌گذاشت.[3] این سخن در خصوص مورد حضرت موسی _ علیه السلام _ البته با مضمون آیات چندان سازگار نیست، چون از آیات چنان استفاده می‌شود كه بیشتر حالت چشم بندی داشته تا استفاده از خواص شیمیایی (والله اعلم).
4. بخش دیگر از سحر را می‌توان در مقوله تر دستی و چشم بندی داخل كرد. همان چیزی كه امروز در سیركها بخوبی مشتری دارد و قلبها را به خود جلب می‌كند.
5. شعبه دیگری از سحر كه بیشتر حالت غیر طبیعی دارد و هنوز آنگونه كه باید نمی توان برایش توجیه علمی یافت، اعمالی است كه با استفاده از قدرتهای نامرئی انجام می‌گرفته است و از آثار آن اخبار از كارهای پنهان است كه حتی در آینده به وقوع می‌پیوسته است. همانند برخی پیشگوئیها و ... این شعبه از سحر بسیار ناشناخته است. گفته‌اند آنها ملائكه را استخدام می‌كرده‌اند و یا از شیاطین و جن استفاده می‌كرده اند. بر اساس گفته‌های گذشتگان این شعبه خود بر سه دسته بوده است: دسته ای از ارواح فلكیه استفاده می‌كرده‌اند كه بیشتر با نجوم سرو كار داشته اند. این دسته عملشان دعوة الكواكب خوانده می‌شده است. دسته ای از فرشتگان و یا شیاطین استفاده می‌كردند كه به طلسمات موسوم می‌شدند. گروه سوم از ارواح ماده مثل كودكان و یا زنان استفاده می‌نمودند كه به عزایم معروف بوده اند.[4] این گروه كارهای خارق العاده انجام می‌دادند و برخی امراض را علاج می‌نمودند و یا باعث ایجاد مرض در اشخاص می‌شدند.
6. یك نوع از سحر كه معروف به سحر كلمات است و بعد از بعثت پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ واژه های قرآن را نیز در این راه به خدمت گرفتند، نیز فی الجمله تاثیر گذار است. اما اندازه و سبب آن هنوز روشن نیست. البته باید تذكر دهیم كه این نوع از سحر را نباید با دعاها و عوذات مأثوره كه از معصومین _ علیهم السلام _ وارد شده است اشتباه گرفت، آنها حساب دیگری دارند كه در اینجا بدان نمی پردازیم.
7. شعبه ای از آنچه سحر خوانده می‌شود، و شاید بتوان گفت یك شعبه بسیار با اهمیت از آن، استفاده از قدرتهای روح است. این دسته جای سخن بسیار دارد. اما فی الجمله باید گفت كه عمل مرتاضان هندی كه در نگاهی می‌توانند قطار در حال حركت را متوقف كنند، با استفاده از همین قدرت روحی و نفسانی است. این را هم برخی در شمار سحر دانسته‌اند و تاكید كرده‌اند كه نباید آن را با ولایت تكوینی اولیاء الله اشتباه گرفت. صاحب آن ولایت نیز البته توان تصرف در طبیعت را دارد اما نه از راه ریاضت همان قدرتی كه عیسی _ علیه السلام _ را توان شفابخشی و احیاء مردگان می‌داد و حضرت موسی _ علیه السلام _ را توان تبدیل چوب به اژدها. این معجزه است و آن كار مرتاضان عمل شیطانی. این بحث هم مجال فراخ می‌طلبد.
همان گونه كه روشن شد، دسته ای از این سحرها واقعیتی ندارند و دسته ای كه واقعیت دارند عملی است طبیعی. تنها برخی از شعبه های آن جای تامل دارد.
اما سحر در قرآن و روایات به چه صورت مطرح شده است؟
در قرآن و روایات نیز با دو دسته سحر روبه رو می‌شویم، سحر باطل و سحر حق. مقصود از سحر باطل آن است كه از خود واقعیتی ندارد و بیشتر استفاده از نیرنگها و تر دستی در آن نقش دارد. به عنوان مثال در داستان حضرت موسی _ علیه السلام _ آیه 66 سوره طه تعبیرش چنین است. «فاذا حبالهم و عصیهم یخیل الیه من سحرهم انها تسعی»[5]در آیه 116 سوره اعراف نیز تعبیر همین است: «فلما القو سحروا اعین الناس و استرهبوهم»[6] و در هر دو آیه بر ایجاد خیال باطل و جادو كردن «چشم» تاكید شده است كه مبین این نكته است كه این عمل صرفا یك توهم و خیال بود و از خود واقعیتی نداشت و چنین نبود كه آن طنابها واقعا اژدها شوند.
گونه دوم، سحر حق در آیه 24 سوره مدثر به آن اشاره شده است كه می‌گوید: «ان هذا الا سحر یوثر»[7] این تعبیر می‌رساند كه گونه ای از سحر می‌تواند موثر باشد. البته قسم اول نیز به نوعی موثر بود چون در چشم یا خیال مردم تاثیر گذاشت. اما در عالم واقع تاثیری نداشت. از این رو می‌توان گفت كلیه اقسام سحر كه در قرآن آمده است بگونه‌ای حق‌اند. مؤید مطلب آیاتی است كه در داستان هاروت و ماروت آمده است كه مطابق روایات دو ملكی بودند كه در شهر بابل نازل شدند و مردم را طریقه سحر و باطل كردن سحر را یاد می‌دادند.[8] داستان حضرت سلیمان _ علیه السلام _ و تهمتی كه یهودیان به ایشان می‌زدند نیز موید این مطلب است كه سحر می‌تواند موثر باشد.[9] شاید عینی ترین مورد سحر موثر همان باشد كه در شأن نزول دو سوره آخر قرآن یعنی سوره معوذتین وارد شده است. بر اساس روایات و سخن اكثر مفسرین وجه نزول این دو آیه حادثه ای بود كه در آن شخصی به نام «لبید ابن اعصم» یهودی پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ را جادو كرد و این دو سوره نازل گردید. بعد از آنكه حضرت علی _ علیه السلام _ این دو را بر سر چاهی كه گره ها در آن بود خواند و گره ها را باز كردند حضرت پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ كه احساس مریضی می‌كردند بهبود یافتند.[10] روایات فراوانی به این مضمون می‌توان یافت.
بنابراین در پاسخ به سؤال شما چنین نتیجه می‌گیریم كه سحر تنها شامل سحر باطل نمی شود سحرهای موثر هم موجود‌اند ولی بیشترین تاثیر آن در روح و روان آدمیان است تا در عالم خارج. علاقه‌مند ساختن كسی به دیگری نیز بیشتر یك تصرف روحی و روانی است. البته قابل تذكر است كه روان شناسان مجرب امروز نیز از تكنیكهایی برای جلب قلوب استفاده می‌كنند كه تفاوت زیادی با كار ساحران ندارد.
آنچه گفته شد تشریح واقعیت بود، اما از نظر قرآن و سنت استفاده از سحر و رو آوردن به این وسیله در نهایت غلظت و شدت تحریم شده است. حتما آن را برابر با كفر دانسته اند. در روایتی آمده است كه زنی خدمت حضرت پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ آمد و گفت: شوهرم با من بد اخلاقی می‌كند من برای آرام كردنش از سحر استفاده كرده ام، پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ فرمود: از این جادو دور شو، خداوند و ملائكه آسمان همه تو را لعنت می‌كنند. آبهای زمین را آلوده كردی بعد شنیده شد كه آن زن لباس خشن پوشیده و توبه كرده است و خود را بسته است. پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ فرمود: او آمرزیده نخواهد شد.[11]
پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ فرمود: ثلاثه لا یدخلون الجنه. مدمن فمر مدمن سحر و قاطع رحم.
سه گروه وارد بهشت نخواهند شد، كسی كه زیاد شراب بنوشد، كسی كه زیاد جادو كند، و كسی كه صله رحم را قطع كند.
می توانید از كتاب: تاریخ جادوگری و نیز شماره 10 و احتمالا 11 از مجله درسهای از مكتب اسلام سال 43 استفاده كنید. مقاله ای به نام «جستاری در علم سحر»
امام صادق _ علیه السلام _ فرمود:
من تعلم شیئا من السحر قلیلا او كثیرا فقد كفر و كان آخر عهده بربه و حده ان یقتل الا ان یتوب؛ هر كس چیزی از سحر بیاموزد، زیاد باشد یا كم، كافر شده است و سرانجام كارش با خدایش هست. و حدش این است كه كشته شود مگر اینكه توبه كند.[12]



نوع مطلب :
برچسب ها :
پنجشنبه 23 دی 1389 :: نویسنده : صادق ابراهیمی


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : صادق ابراهیمی
نویسندگان
نظرسنجی
ایا این وب لاگ خوب است؟








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :